เคล็ดลับสุขภาพ

กินยาบำรุงสตรี .. เพื่ออะไร ?

กินยาบำรุงสตรี .. เพื่ออะไร ?



มียาสมุนไพรพื้นบ้านหลายชนิดที่ช่วยบำรุงกำลังของเพศหญิง โดยเฉพาะช่วงเวลาสำคัญของชีวิต คือการตั้งครรภ์เพื่อให้กำเนิดชีวิตใหม่ แพทย์แผนไทยจะให้ความสำคัญกับช่วงจังหวะชีวิตนี้มาก

โดยเฉพาะการเตรียมตัวต่อการตั้งครรภ์ ระหว่างตั้งครรภ์ และหลังคลอด ซึ่งการแพทย์แผนไทยมิได้ให้ความสำคัญกับเรื่องความสมบูรณ์ของร่างกายเพียงอย่างเดียว แต่ยังสนใจการเตรียมความพร้อมด้านจิตใจไปด้วย

ความเชื่อของไทยแต่โบราณจะให้ความสำคัญกับความสมบูรณ์ของผู้หญิงเป็นอย่างมาก ฉะนั้นการที่ผู้หญิงซักคนจะมีลูก คนรอบข้าง สามี ญาติพี่น้องต้องเตรียมความพร้อม 3 ช่วง คือ ก่อนตั้งครรภ์ ระหว่างตั้งครรภ์ และหลังตั้งครรภ์

ซึ่งทั้งร่างกายและจิตใจจะต้องพร้อมสำหรับการตั้งครรภ์ เพราะนั่นคือการกำเนิดของมนุษย์คนหนึ่งจึงต้องให้เขาเกิดมาเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์มากที่สุด

  ช่วงก่อนตั้งครรภ์
ก่อนตั้งครรภ์ ถ้าผู้หญิงที่หน้าตาแจ่มใส ผิวพรรณดีประจำเดือนมาเป็นปกติ เขาจะเรียกว่า เธอคนนั้นเลือดงามคำว่า เลือดงาม หมายถึงเลือดลมดี มีสุขภาพสมบูรณ์ พร้อมสำหรับการตั้งครรภ์ เพราะฉะนั้นเวลาที่ผู้หญิงคนไหนประจำเดือนมาไม่ปกติ จะมียาที่เรียกว่ายาสตรีในปัจจุบันนี้กินปรับประจำเดือนให้เข้าสู่ปกติซึ่งประกอบไปด้วยสมุนไพรที่มีสารไฟโตรเอสโตรเจนอยู่ในนั้น เมื่อรับประทานเข้าไปจะกระตุ้นให้ประจำเดือนมาระดับฮอร์โมนก็จะเป็นปกติเป็นการปรับประจำเดือนให้เข้าที่ ฉะนั้นต้องทำความเข้าใจว่า ยาสตรีในท้องตลาดทุกวันนี้เป็นยาบำรุงเลือด เป็นยาปรับเพื่อให้ประจำเดือนมาปกติทำให้ร่างกายแข็งแรง อุดมสมบูรณ์ ยาประเภทนี้มีฤทธิ์อ่อน ไม่ใช่ยาขับเลือดอย่างที่เข้าใจกัน ซึ่งยาขับเลือดนั้นเป็นยาที่มีฤทธิ์แรง ใช้สำหรับผู้หญิงหลังคลอดที่มีเลือดเสียคั่งค้างอยู่มดลูกเข้าอู่ไม่ดี เลือดมากะปริดกะปรอย มีกลิ่นเหม็น แพทย์แผนไทยจะใช้ยาขับเลือด เพื่อขับถ่ายเลือดของเสียออก หลังจากนั้นจึงให้ยาเพื่อบำรุงโลหิต

ยาสตรีจึงเป็นยาที่ไม่ช่วยขับเพราะเป็นยาที่ไม่รุนแรง ไม่มีผลในการบีบมดลูก แต่จะเป็นยาบำรุง และทำให้แพ้ท้องน้อยลงด้วยซ้ำ ในกรณีที่ห้ามคนท้องกินเพราะมีแอลกอฮอล์เยอะ และยาบางตัวมีผลต่อการแข็งตัวของเลือด มีไว้กินเพื่อให้ร่างกายพร้อมสำหรับการตั้งครรภ์ เพราะถ้าผู้หญิงประจำเดือนมาปกติ เลือดลมก็จะสมบูรณ์ หน้าตาผ่องใส ช่วงนี้เหมาะสมที่จะมีลูก ตรงนี่โบราณเรียกว่าเตรียมร่างกายให้พร้อมก่อนที่จะมีลูก 

  ช่วงตั้งครรภ์
เมื่อตั้งครรภ์ การดูแลระหว่างตั้งครรภ์ก็เป็นเรื่องสำคัญ เมื่อตั้งครรภ์จะต้องเลิกกินยาร้อนทั้งหมด แล้วบำรุงร่างกาย แต่จะไม่เน้นสมุนไพรหลายชนิดมากนัก ที่เน้นคือให้กินผักให้มาก และที่นิยมคือใช้เกสรดอกบัวมาทำเป็นน้ำชาต้มกินทั้งวัน ดอกบัวก็ใช้ดอกบัวที่นำมาไหว้พระก่อนนอน แต่ต้องเป็นดอกบัวที่ปลอดสารพิษนะ สมัยนี้ไม่แน่ใจว่าดอกบัวจะปลอดสารพิษหรือเปล่า เราจะเอาเกสรบัวกลีบบัวมาทำเป็นน้ำชากินทั้งวันและดื่มน้ำมะตูมด้วยเพื่อบำรุงครรภ์ และทำให้คลอดง่าย กินข้าวซ้อมมือ ข้าวกันยาที่มีสีดำซึ่งจะมีแร่ธาตุเยอะกว่าข้าวธรรมดา เรียกว่า แม่ข้าว จะเห็นว่าชาวนาสมัยก่อน จะแยกที่ไว้ปลูกข้าวชนิดนี้โดยเฉพาะ เพื่อให้คนท้องได้กินบำรุงครรภ์

เมื่อมีอาการแพ้ท้องนั้นแพทย์แผนไทยจะแนะนำให้ดื่มน้ำขิง หรือน้ำลูกยอต้ม โดยเอาลูกยอสุกมาฝานตากแดดเอามาปิ้งให้แห้ง ต้มเป็นน้ำชาแก้แพ้ท้อง ส่วนการบำรุงน้ำนมเพิ่มน้ำนมนั้น ให้กินหัวปลี ซึ่งมีธาตุเหล็กช่วยเพิ่มน้ำนมให้มาก เช่น แกงเลียงหัวปลี กินเม็ดขนุน ที่เน้นคือ ให้กินผักให้มาก เพื่อให้ขับถ่ายสะดวก ข้อห้ามคือ ห้ามกินของเผ็ดร้อนของเค็ม เพราะจะทำให้ความดันโลหิตสูง ห้ามดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่ และของมึนเมาทุกชนิด

สิ่งที่มีความสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าการดูแลร่างกายคือเรื่องของจิตใจ โดยเฉพาะช่วงอายุครรภ์ 3-5 เดือน จิตใจที่เครียดจะมีผลต่อเด็ก ช่วง 3-5 เดือนแรก แพทย์แผนไทยแนะนำให้คนรอบข้างทั้งญาติ และสามีต้องประคบประหงมผู้หญิงตั้งครรภ์อย่างดี ต้องดูแลเอาใจใส่ เด็กจะดีหรือไม่ดีอยู่ที่ช่วงสำคัญตรงนี้ ช่วงนี้เป็นช่วงที่มีปฏิสนธิวิญญาณ จิตจะเริ่มก่อตัว บนขันธ์ 5 คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ครบถ้วนใน 4-5 เดือน หมายถึงชีวิตเริ่มแล้ว จิตรู้แล้ว แม่คิดอย่างไรลูกรู้หมด เป็นไข้ หิว เครียด รู้หมด ถ้าเข้าใจทฤษฎีตรงนี้ต้องดูแลแม่อย่างดี เด็กจะเกิดมามีจิตใจที่ดีอุดมสมบูรณ์สมัยนี้จะเปิดเพลงให้ฟังก็ต้องช่วงนี้ที่สำคัญ 

  ช่วงหลังคลอด
หลังคลอดเป็นช่วงหนึ่งที่แพทย์แผนไทยให้ความสำคัญเป็นพิเศษ จะมียาบำรุงหลังคลอดหลากหลายชนิด มียาที่ทำให้มดลูกบีบตัว เช่น กวาวเครือ ว่านชักมดลูก ว่านนางคำ นอกจากทำให้มดลูกบีบตัวแล้วยังช่วยบีบน้ำคาวปลาออกมาทำให้มดลูกกระชับสะอาด หลังจากนั้นจะมียาบำรุงเลือด เช่น ฝาง ดอกคำฝอยไทย ไพล ที่ลดการอักเสบ ต่อมาก็จะบำรุงธาตุ บำรุงเลือดไปพร้อมกันเพื่อทำให้เลือดลมงาม เมื่อร่างกายสมบูรณ์น้ำนมก็จะดีตามด้วย แต่ถ้าแม่ให้นมลูกอยู่แล้วเลือดลมไม่งาม คือนมชั่วนมใส สีขุ่น แพทย์แผนไทยจะวิเคราะห์ว่าหญิงคนนี้มีธาตุไหนกำเริบก็จะมียาปรับธาตุเรียกว่าประสะน้ำนม เป็นเรื่องของการรักษา เมื่อปรับธาตุดีแล้ว น้ำนมก็จะดี เหมาะกับการให้นมบุตรได้

เรื่องอาหารของแม่หลังคลอดมีความสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากันคือ ต้องกินผักให้มากเพราะต้องระบายสิ่งที่คั่งค้างออกมา เนื่องจากตอนท้องท้องใหญ่มากได้กดทับตั้งแต่ลำไส้ใหญ่ กระเพาะปัสสาวะ หญิงหลังคลอดจึงมีปัญหาระบบขับถ่าย กระเพาะปัสสาวะอักเสบ ก็ต้องกินยาระบายอ่อนๆ คนสมัยก่อนจะให้กินมะขามจิ้มพริกเกลือ หรือกินข้าวกับมะขามหวาน มะขามเปียก สมัยนี้ก็ทำเป็นเครื่องดื่ม

การตั้งครรภ์ของผู้หญิงจึงเป็นเรื่องที่มีความสำคัญมากเพราะเป็นการให้กำเนิดชีวิตใหม่จะเป็นชีวิตที่มีคุณภาพหรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับการดูแลตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์ จนถึงการเลี้ยงดู

ถามว่าใครบ้างที่ต้องมีส่วนเข้ามาเกี่ยวข้องตอบโดยไม่ต้องใช้ตัวช่วยเลยว่าพ่อและแม่จะต้องดูแลร่วมกันไม่ใช่ปล่อยให้ผู้หญิงที่เป็นแม่รับภาระเพียงฝ่ายเดียวเท่านั้น จริงมั้ย!






ที่มา .. นิตยสารบันทึกคุณแม่

บทความที่เกี่ยวข้อง

กลับขึ้นด้านบน